vrijdag 19 oktober 2018

Tonga: Vava’u Groep: Neiafu: deel I


Donderdag, 20 september - zondag, 7 oktober ‘18
(UTC +13u = +11u tijdsverschil met BE(=UTC +2u)!)

‘Neiafu’ is de hoofdstad van de ‘Vava’u Eilandengroep’. Het is een prachtig zeilgebied (daarover later meer) en daardoor een thuishaven voor de chartermaatschappijen Moorings & Sunsail. Het dorp of moeten we echt ‘stad’ zeggen, ademt ‘zeilen’ uit. Moerings zijn gelegd in de baai om het koraal te beschermen, er bevinden zich verscheidene bars & restaurants en allen beschikken ze over een dinghydok of kan je de bijboot veilig achter laten in de kleine vissershaven, alles bevindt zich op wandelafstand van elkaar: de vele chinese winkeltjes, de markt, bank, douane, enz...
Sensationtje laten we achter bij café/restaurant ‘Mango’ en wandelen richting het dorp op zoek naar douane. Hier moeten we even het document uit ‘Niutoputapu’ afgeven, zodat ze weten van onze aanwezigheid. Daarna bezorgen we het pakketje van Tiu met pandanusbladeren aan een vriendin van haar. Bij Digicel kopen we een sim-kaart en data voor bijna de helft van de prijs als de TCC-provider in de ‘Niuas’! Voor een prikje zijn we online. De overdekte groenten- & fruitmarkt is goed gevuld en voorzien van voldoende variëteit. We kopen de goedkoopste tomaten ooit op onze trip: nog geen 2€ voor meer dan een kilo tomaten! We verkennen de verscheidene Chinese supermarkten waar je altijd wel iets vindt, maar om je boodschappenlijst af te werken moet je minstens twee, drie, vier of meerdere van die winkels langs. Een vers rozijnenbrood is het enige wat we kopen, aangezien we geen boodschappenlijstje hebben.
‘Neiafu’, het blijft een dorp. Toch zien we zelfs hier varkens in het centrum de weg oversteken. Het blijft bijzonder & grappig die varkens en ook zoooo schattig die gevlekte kleine biggetjes die ongevreest grazen & al knorrend rondhuppelen. Ooit door de oude zeevaarders meegebracht als ruilobject, nu een vaste bewoner op de eilanden en vooral een vast deel van het menu op feest-, begrafenisdagen en ‘de kers op de taart’, weliswaar aan het spit, tijdens een ‘Tongan Feast’.
Plots horen we blaas- & slaginstrumenten: een brassband. Het is een begrafenisstoet. Iedereen getooid in hun traditionele Tongaanse klederdracht, met zwart als hoofdkleur. De rouwende familieleden dragen deze kleur & klederdracht een volledig jaar, als teken van rouw.
Tijdens onze verkenningswandeling worden we onderweg steeds begroet door hartelijk lachende gezichten. Ook heel wat bekende boten en hun crew komen we tegen. Het lijkt wél of het hier een trefpunt van de zeilers is, en een beetje is dat ook zo (meer daar over later).
Op het VHF-kanaal 26 is er dagelijks om 8u30 een cruisersnetje met de wél & weetjes & te doentje, dagelijks gebracht door een beurtrol van de plaatselijke commerciële handelaars. Hier echter staat 26 ten behoeve van alles en iedereen, zelfs ‘Vava’u Radio’ die voor rescue en andere situatie ter beschikking staan, zitten zowél op 26 als 16. Over de hele eilandengroep staan er repieters, zodat je vanop elke ankerplaats bereikbaar bent. Dus i.p.v. noodkanaal 16, staat onze VHF nu op kanaal 26. Cruisers roepen elkaar op en schakelen over naar een ander ship2ship-kanaal om hun praatje te doen. Lekker sociaal en gratis in communicatie ;-)
Op vrijdag is er de wekelijks weerkerende funregatta, georganiseerd door Charles van bar/restaurant ‘Refuge’. The Captain bekijkt & volgt met trieste ogen de wedstrijd door de verrekijker. Hij moppert en ergert zich aan de vier racende boten die twee keer de baai op & neer varen en twee keer de uitgang passeren. Volgende week ZAL hij meedoen! Zensation was nu nog wat moe en niet meteen voorbereid op een race, een dag na aankomst.
Maar eerst gaan we een klein weekje enkele eilanden & ankerbaaien van de groep exploreren. Althans dat is/was het plan, tot ik water in de bilge ontdek... véél water!
Het was een zware tocht en we hebben bijna de hele tocht op één oor gelegen en niet eens de bilgepomp horen opspringen. Een belletje gaat rinkelen, de vloer wordt losgemaakt en open gelegd. Inderdaad, de automatische vlotter die het waterniveau onder controle houdt door de bilgepomp te laten draaien, doet het niet meer: draadje gelost. De vlotter wordt gedemonteerd, maar de draad kan niet herbevestigd worden. Dat wordt dus een nieuwe! Nu is Zensation voorzien van héél wat reserveonderdelen, waaronder een nieuwe bilgepomp, maar géén nieuwe vlotter! Het is vrijdagavond, toch probeert the Captain nog even de bar/restaurant af te gaan om het personeel van de bootwerf, chartermaatschappijen, enz, te benaderen. Hij komt te weten dat de Watersportwinkel (behorende tot de bootwerf) over een vlotter beschikken, slechts één probleem: pas maandag open!
We besluiten onze uitstap uit te stellen tot maandag en the Captain maakt een tijdelijke connectie, zodat we met de schakelaar op het bedieningspaneel, de bilgepomp kunnen aan- & uitzetten.
Het weekend brengen we door met het leeg- & schoonmaken van de bilge. Geen plezierig klusje, maar ja, het moet gebeuren. Een ideaal moment om de proviandlijst nog eens up to date te maken.
Op zondagmorgen maken we een wandeling naar een vieuw-point aan de andere kant van de baai. Onderweg horen we prachtig gezang uit de kerken kolen en mooi opgeklede mensen in hun traditionele kledij.
Via een trap, waar de waterpas bij ontbrak tijdens het aanleggen ervan, komen we op de top van de berg ‘Talau’(slechts 131 m). Het panoramisch uitzicht is immens . We zien Op de beschutte natuurlijke diepe baai, met daarachter de verscheidene eilanden en aan de andere kant de bootwerf. Neiafu wordt beschouwt als vrij veilige plaats om te blijven tijdens het cycloonseizoen en meer & meer jachties kiezen er dus voor om hier te blijven of hun boot achter te laten aan een moering of op de werf.
Op maandagmorgen halen we de schone was op bij ‘Bubbels’ en wachten we voor de deur van de Watersportwinkel tot ie open gaat. De vlotter wordt gekocht en even later geïnstalleerd. Wat doen we nu? Trekken we erop uit of blijven we liggen. Meer & meer boeten arriveren, alle moerings zijn bezet. Vrijdag is er de funrace en vanaf zaterdag start de opening van het jaarlijkse ‘Blue Water Festival’, dat een week duurt en waar we aan willen deelnemen. Nemen we het risico dat iemand onze moering neemt, ook al is die gereserveerd voor ons en gaan we even weg of blijven we, zodat we zeker zijn van een moering om aan te liggen?!
We besluiten het laatste. We liggen hier goed en genieten van wat Neiafu biedt en het mooi aanbod aan restaurantjes. We verkennen ze allemaal delen onze aandacht over hen. ‘Mango’: voor ontbijt, alle andere gerechten, véél glimlachende goude tanden & gratis goede WiFi; ‘Refuge’: voor funrace & goede pizza, gratis WiFi die matig is; ‘Tropicana’ voor de lekkerste kippentaartjes (zoals een volauvent in een jasje) en uitwisselen van tv-series & films + was; ‘Hideaway’ een drijvend blauw huisje in de baai met de lekkerste Fish & Chips (met de vangst van de dag). De laatste is ook meteen onze favoriet. Bar(ry) & Char(lotte), een bruisend Canadees koppel baat deze zaak, samen met hun Falaleu Deli (blauw huisje in de straat naast de grote Katholieke kerk), waar je ingevroren vleeswaren & gerechten van het huis kan kopen, uit.
Er is hier genoeg te beleven en héél wat leuke cruisersvrienden om dit alles mee te delen & te socializen ;-)

Nog even over de ‘Gouden tanden’:
Door mijn nieuwsgierigheid & leergierigheid naar de bevolking, hun gewoonte, traditie & cultuur, probeer ik met de locals contact te maken, een band te creëeren en persoonlijke dingen te weten te komen. Het goud op hun tanden trekt steeds mijn aandacht en dus kan ik het niet laten om hier naar te vragen.

Tand- & medische zorg is gratis voor de bevolking. Op de andere Polynesische eilanden zagen we heel wat slechte gebitten, meer zonder of slechts enkele tanden dan een prachtig rijtje tanden. Hier zien we een volle mond tanden, maar met stukjes goud. Een streepje hier, een streepje daar... een streepje horizontaal, een streepje verticaal, of een vierkantje... Na wat navraag bij enkele eigenaren van zulke blinkende glimlach, blijkt dat het geen ‘rijkdoms’ verschijnsel is, maar een noodzaak. Het is ons ook reeds bekend dat de Polynesiërs wat dikkere mensen zijn en dol zijn op suikerrijke dranken & snacks, desserts, wat niet alleen een aanslag op hun figuur betekend, maar ook op hun tanden. Voor de goude oplapjes moeten ze wél betalen en naar een privé-tandarts gaan. Dit is wat we erover ontdekt hebben.  

Trip: Tonga: Niuas Groep: Niuatoputapu - Vava’u Groep: Neiafu



Woensdag, 19 september ‘18, 11u30 - donderdag, 20 september ‘18, 12u30
(UTC +13u = +11u tijdsverschil met BE(=UTC +2u)!)


Totaal trip:
Resultaten na 25:
Afgelegde afstand: 167NM
Gemiddelde snelheid: 6,68 kn

Met slechts 0,5 knopen stroom tegen varen we de pas uit. Buiten het rif staan meters hoge golven. De eerste uren varen we over ondiepere wateren en de zee is verwarrend & wild. Helemaal geen aangenaam zeetje, zoals we reeds dachten, na de afgelopen winderige dagen. De eerste uren zijn zwaar en ik voel me niet lekker. Gelukkig heb ik mijn voorzorgen genomen en gaat het goed met me zolang ik in de kuip vertoef of me neerleg. We zijn blij dat we geen passagiers meegenomen hebben!
Tijdens de nacht krijgen we nu en dan kleine regenbuien te verteren. Voor aankomst krijgen we een squall over ons heen en wordt het zicht belemmerd. Net wanneer we veel kans hebben om walvissen te spotten! Jammer.
Na 25u bereiken we de ‘Faihava’ pas van de ‘Vava’u Groep’. Een kleine twee uur  later liggen we aan een moering in de hoofdstad, ‘Neiafu’.

Tonga: Niuas Groep: Niuatoputapu, Falehau

Woensdag, 12 - woensdag, 19 september ‘18
(UTC +13u = +11u tijdsverschil met BE(=UTC +2u)!)

The Kingdom of Tonga of Pule'anga Fakatu'l 'o Tonga (=in het Tongaans)

Het uit 177 eilanden bestaande Tonga in Polynesië beslaat 700 000 km² van de Grote Oceaan, en ligt circa 700 km ten zuidoosten van Fiji en circa 2000 km ten noordoosten van Nieuw-Zeeland. Slechts 36 van de eilanden daarvan zijn permanent bewoond.
De 177 eilanden behoren tot diverse eilandengroepen, van noord naar zuid: ‘Niuas, Vava'u, Ha'apai en Tongatapu &  ‘Eua’. Koning George Tupou I voegde de groepen samen tot ‘Tonga’ in 1875. De hoofdstad ligt op het meest zuidelijke eiland Tongatapu en wij bevinden ons op het meest noordelijke, nml.: ‘Niuatoputapu’ in de Niuas groep.
De ongeveer 100000 bewoners bestaat voor 99% uit Polynesiërs. Een niet onaanzienlijk deel woont als gevolg van het ontbreken van werkgelegenheid in het buitenland, zoals bv.: fruitplukken in Nieuw Zeeland voor enkele maanden als tijdelijk werkkracht . Het Tongaans en het Engels zijn de officiële talen. Religie wordt hier ook in een hoog vaandel gedragen, driekwart van de bevolking is protestant (methodistisch), de rest is katholiek of anglicaans.
Tonga bevindt zich op de oostelijke kant van de ‘Indisch-Australische’ plaat, waar de Pacific tectonische platen onderschuiven vanuit het oosten en zo de ‘Tonga Trench’ creëert. Deze 2000km lange  oceaanvallei strekt zich uit van Tonga tot Nieuw Zeeland en is één van de diepste ter wereld. Als de Mount Everest in het diepste deel van de ‘Tonga Trench’ zou geplaatst worden, dan nog zou er meer dan 2km water boven de top aanwezig zijn! ‘Tonga’ beweegt jaarlijks 20mm naar het zuidoosten (geologisch gezien is dat heel wat!). Dit betekent dat de regio een gevoelig gebied is voor aardbevingen & vulkanische activiteiten.

‘Niutoputapu’, onder de cruisers: ‘New Patatoes’ genoemd vanwege de onuitspreekbare Tongaanse naam, Hi, Hi, Hi,... Na lang oefenen lukt het ons zonder dubbelgeslagen tong om het een beetje verstaanbaar uit te spreken ;-). We dagen jullie uit om het ook te proberen!
‘Niutoputapu’ was het eerste Tongaanse eiland dat ontdekt werd door de Europeanen, nml.: de Nederlandse ontdekkingsreizigers Willem Cornelisz Schouten & Jacob le Maire in het jaar 1616. Het aantal bezoekers/toeristen in the Niuas groep is te negeren. Dit is omwille van de moeilijke bereikbaar en geen verblijfsfaciliteiten. De enkele vliegtuigen of bevoorradingsschepen die hier om de paar weken/maanden komen hebben geen vast schema of worden meerdere malen geannuleerd. Het enige resort op het eiland werd in 2009 verwoest door een tsunami. We boffen met ons eigen betrouwbaar vervoermiddel en privé-logement van ons dobberend varend huisje.

Reeds de hele middag & namiddag proberen we via VHF de autoriteiten op te roepen, geen respons... The Captain dinghiet iets over 15u naar de steiger op zoek naar het gebouw van de douane, die op onze kaart als ‘customs chad’ aangeduid staat. Het gebouw ziet er een beetje verwoest uit en volgens enkele locals bevindt het nieuwe gebouw zich in dorp nummer 2. We liggen voor anker in dorp nummer één: ‘Falehau’.
Dat zal dus voor morgen zijn... tijd voor een verdiend aperitiefje na onze tocht.
De volgende ochtend proberen we weer op te roepen, maar er is nog steeds geen reactie op de VHF! Er zit niks anders op dan maar de quarantaine regels te breken en aan land te gaan, op zoek naar de customs Office in ‘dorp nummer twee’: ‘Vaipoa’.
Het is een eindje wandelen en de hitte & de zon zijn op het vroege uur reeds sterk aanwezig. Iedereen die we tegenkomen zwaait, geven je een ‘big smile’ met gouden tanden, zeggen gedag of stoppen en vragen waar je heen gaat. Een jonge man geeft ons een lift voor de laatste 100m, de andere chauffeurs reden de andere richting uit ;-). Een aantal kleine houten gebouwtjes staan in een rij tegen elkaar. Wanneer we eindelijk het juiste kantoor/gebouw vinden, worden we hartelijk ontvangen door Ou, de dame van immigratie & douane.
Ze wisten wél dat er een boot was toegekomen, maar niet dat die ingeklaard moest worden. De vissers aan het dok konden niet zien of er een gele vlag in ons wand hing. Nou, onze gele/quarantaine vlag wappert nochtans duidelijk! Ou verteld ons dat de inklaarprocedure aan boord moet gebeuren en ze daarbij ook haar collega’s van gezondheid & quarantaine moet inschakelen. Ze probeert hen telefonisch te contacteren. Ondertussen kunnen we bij de buren, nml. de bank, in een ander schuurtje, geld wisselen. Amerikaanse Dollars voor Tonga Pa’Anga of Tongan Dollars, TOP, zoals ze hun valuta noemen (zie * voor meer info).
Ou krijgt haar collega’s niet te pakken. Ze vraagt ons in haar wagentje te stappen en rijdt met ons even langs de quarantaine man, Edu. Hij is druk bezig in zijn tuin. Na lunchtijd heeft hij wél even tijd om naar de boot te komen.
Ou, de lieve dame van douane & immigratie stopt nog even bij de telecom provider ‘TCC’ (= Tonga Communications Corporation). Hier kunnen we een simkaart met data kopen. Het heeft wat voeten in de aarde voor een jonge heer, die de providerdame, Tiu, ter hulp schiet, met onze smartphone verbinding kan maken en als hotspot te kunnen gebruiken voor onze andere toestellen.
Ik kom te weten dat ik mijn bloem weer achter mijn linkse oor mag steken, hi, hi, hi,... Weer zoals we gewoon zijn van in Frans Polynesië. 
Ou zet ons af bij de steiger en zegt ons dat ze na de lunch, om 13u30 komen. We zien nog twee boten toekomen, oei de ambtenaren gaan het nog druk krijgen!
Een van de boten, zijn onze vrienden (Aloha) die net voor onze aankomst gisteren vertrokken waren naar de Vava’u eilandengroep. Doordat ze tegen de wind & golven moesten inboksen, hebben ze beslist om terug te keren. De andere is een nieuwe boot en moet ook ingeklaard worden. We zien Ou’s wagen om 13u30 het dok oprijden, enige tijd later rijdt ze weer weg! Pas om 14u30 zien we ze weer verschijnen en claxonneren = het teken dat the Captain ze met de dinghy moet ophalen. Eindelijk, 27u na aankomst kan de inklaarprocedure van start gaan. Ze zijn alle drie relaxed en praten wat, terwijl we de nodige documenten invullen. Edu, quarantaine beambte, vraagt om een biertje of rum. Voor het eerst doet the Captain teken dat ik Edu een biertje mag geven. Ou & Johnny, van gezondheid, drinken een sapje. De koekjes laten ze allen smaken. Ondertussen spelen ze met hun smartphone, zetten een muziekje op en lachen om hun Tongaanse grappen. Ons gele boekje met inentingen leggen we aan Johnny voor. Hij bekijkt het alsof hij zoiets voor het eerst in zijn handen krijgt en hij niet weet wat het is... ‘Ok’ zegt hij, neemt nog een hap van een koekje en zegt: ‘Lekkere koekjes’. Smartphone & internet het opent ook voor hen de wereld! Zo grappig dat hij het zei, ha, ha, ha.
Edu & Johnny vragen of ze even mogen rondkijken in onze ‘mooie’ boot. Ze trekken wat kastjes open en krijgen ze niet meer op slot, willen de groenten & fruit zien en vinden gelukkig niet Captain’s flessen rum, die we zogezegd NIET hebben... ‘klaar is Kees’. Na nog wat gepraat en een hele doos koekjes, twee biertjes, fles sap en wat Tongaanse Dollars armer, krijgen we ze eindelijk zover dat ze hun gezelligheid gaan delen met de buren.
Edu belooft ons allen morgen op eilandtoer te nemen en maakt een afspraak met ons.
‘s morgens arriveert er nog een bevriende boot, ik bel voor hen Ou en zij trommelt haar collega’s op. Onze vrienden worden eerst ingeklaard, waarna we met zijn allen in de pick-up van Edu springen. Hij ontpopt zich tot een uitstekende gids en fotomodel, hij poseert maar wat graag voor onze camera’s. We komen meer te weten over hun Cultuur, tradities, groeiende gewassen en de stappen van de bandanusbladeren waarmee de dames prachtige matten en dergelijke weven. We stoppen bij verschillende dames om het stappenplan te zien. Het is tijdrovend & arbeidsintensief! (Zie * voor meer uitleg). Hun werken worden vooral verkocht op het hoofdeiland, ‘Tongatapu’, die met het vrachtschip naar daar verscheept worden. We aanschouwen de prachtige werken die door de bevolking gedragen wordt om hun lende boven hun kledij.
Edu stopt bij zijn plantage en geeft ons een kam bananen & een hele boel papaya’s. Lekker! We brengen een bezoek aan de vruchtbare verzorgde groententuin van Rasberry met: sla, tomaten (nog niet rijp), komkommer, wortelen & pepers.
Onderweg zien we velden met taro, tapioca, kava, broodvrucht-, mango- & appelsienbomen. De twee laatsten zijn jammergenoeg nog niet rijp.
Het eiland en de bevolking heeft het zwaar te verduren gehad toen het in 2009 getroffen werd door een tsunami: 9 mensen dood, veel huizen & hotel weggeveegd, plantages & lagoon verwoest... De voorlopige woningen bevallen de bewoners en de meesten willen aan de lagoonkant blijven wonen, i.p.v. het veiligere hoger gelegen gebied op te zoeken, dat de regering voorstelt. Edu nodigt ons allen uit voor een ‘Tongan feasts’ op de motu ‘Hakautu’utu’u’, met de andere ambtenaren: Ou & Johnny. Voor een 20 TOP p.p. (±7,50€) krijgen we een geroosterd varken met lokale gerechten, zelf zorgen we voor de drankvoorzieningen en een gerecht om te delen. Dat zien de crew van de vier boten wél zitten. Zensation vaart het stukje door de lagoon en ankert voor de motu, de anderen dinghieën tegen de windgolven in er naar toe.
De drie ambtenaren hebben nog enkele locale mensen mee om te helpen bij het roosteren van het varken. Om de beurt draaien we aan de stok, waar het varken aan hangt, zodat z’n korstje gelijkmatig knapperig wordt boven het vuur. Op geweven palmbladeren worden de gerechten geschikt: tapioca, palusami, rijst, kokoskrabben (onze favoriet), het varken, pastasalade, groenten-salade, fruitsalade, cake,... Het knapperige velletje van het varken is een echte delicatesse volgens de locals en de krakerige vetstukken worden rijkelijk aangeboden. We smullen & genieten, de locals drinken... en drinken... en dansen. De sfeer zit erin, maar de drank eist zijn tol, de hoeveelheid & tempo is niet te stoppen bij de locals, o...ooooo!!! Ze zijn de alcohol duidelijk niet de baas en vragen steeds om MEER!
Voor het donker wordt het feestje beëindigd en proberen onze bevriende zeilers de locals veilig aan land te begeleiden. We genieten de volgende dagen van ons privé-motu en het mooie zandstrand. Het water in de lagoon is te wild en het water troebel door de wind, dus jammergenoeg geen snorkeluitstapjes. Wél zien we buiten het rif de spetters & fonteinen van de walvissen. Het weer, vooral de golven, laten het niet toe om de pas buiten te varen met de bijboot, spijtig, het blijft bij het observeren van deze dieren vanuit de verte. Ondertussen wordt er volop geschuurd en vernist aan boord, zo worden de kajuitingang & laatste traptreden vernist en voorzien van nieuwe anti-slip.
We verkassen Zensation weer naar de ankerplaats voor het dorp en maken een wandeling naar ‘Hihifu’, dorp nummer 3, waar we met laag water naar het eiland ‘Hunganga’ kunnen stappen, waar het voormalige resort was. We zijn net te laat voor laag water en verkennen verder de lagoon, waar we een mega groot natuurlijk zwembad aantreffen met heerlijk warm ondiep water en prachtige zandstranden, ideale afkoeling. Jack & Monique (Aloha) maken foto’s & video’s met hun drone van dit paradijselijk romantisch plekje. In de ‘Niutoua Spring’ spoelen we ons zoutkorrels af in de natuurlijke frisse zoetwater bron.
Voor ons vertrek uit ‘Niutoputapu’ krijgen we bezoek van Tiu (de TCC-dame) & haar dochter Ite op bezoek. Ze heeft een pakketje voor ons om mee te nemen & af te leveren in Neiafu in de Vava’u Groep, onze volgende bestemming. We krijgen verse papaya’s, mango’s & bananen van haar in ruil en twee paar prachtige handgemaakte oorbelllen. We ruilen met wat droge voedingsmiddelen en keukengerei. Ook Edu geeft ons na een bezoek aan de overbuurman zijn groentetuin nog een broodvrucht & bananen mee.
De ochtend van vertek krijgen we telefoon van Ou, met de vraag of Aloha (catamaran) en/of wij enkele passagiers kunnen meenemen, aangezien het vliegtuig geannuleerd is. Na bespreking met de anderen, besluiten we dit niet te doen, omwille van de weercondities: veel wind & hoge golven, en de verantwoordelijkheid. Jammer, maar met onervaren mensen een nachttocht van minimum 12u aangaan, is niet zomaar een plezier uitstapje naar Disneyworld!


Meer info:
*Geld:
Eén euro is  ±2,70 TOP= Tongaanse Pa’Anga. De Tongaanse Pa’Anga of Dollar door de locals genoemd bestaat uit biljetten van 2, 5, 10, 20, 50 & 100 Pa’Anga en geldstukken van 1 Pa’Anga, 5, 10, 20 en 50 centimes.

*Betalen inklaren:
Gezondheid: 100 TOP
Quarantaine: 25 TOP
Douane: 6 TOP

*De geweven pandanus matten noemen ze ‘ta’ovala’ en dragen ze rond hun middel. De vrouwen dragen ook vaak een ‘kiekie’, dit is een decoratieve heupband /riem met stroken geweven stukken pandanus, wol, gedroogde hibiscus, enz... een traditionele macramé overrok. Vooral tijdens ceremonies & huwelijken werd dit gedragen, nu draagt het dagelijks een extraatje toe aan de klederdracht.
Mannen dragen onder hun ‘ta’ovala’ vaak een wikkelrok, ‘tupenu’ genoemd (=  ‘Le faitaga’ in Samoa). De vrouwen dragen een enkellange rok, ‘vala’, met een tuniek, ‘kofu’.

Stappen van de pandanusmatten/-creaties:
•bladeren oogsten
•koken
•de bladeren ontvellen en ontdoen van de harde kern
•weken & bleken in de lagoon voor een week
•drogen op een waslijn in de zon
•weven tot matten, manden, juwelen, placemats, pattenonderzetters of andere accessoires
•uitvoeren & verkopen

*Fact:
In februari 2018 werd Tonga getroffen door tropische cycloon Gita.

*Enkele Tongaanse woorden:
malo e lelei: Hallo, goede dag
malo: dank je, goed
malo 'aupito: hartelijk bedankt
mou nofo a e: tot ziens (tegen verscheidene personen die blijven)
mou o a e: tot ziens (tegen verscheidene personen die weg gaan)
nofo a e: tot ziens (tegen de persoon die blijft)
'alu a e: tot ziens (tegen de persoon die gaat)
‘ofa atu: Proost


*De vlag van Tonga was tot 1866 identiek aan de vlag van het Rode Kruis, maar om verwarring te voorkomen werd de huidige vlag in gebruik genomen. Het duurde tot 1875 voordat de huidige vlag officieel werd aangenomen, op 4 november 1875. Zij bestaat uit een rood veld met een wit kanton dat een rood kruis bevat. Volgens clausule 75 van de grondwet van Tonga mag de vlag nooit (meer) veranderd worden.

Trip: Île de Wallis - Tonga: Niuas Groep: Niuatoputapu, Falehau

Maandag, 10 september ‘18, 16u - woensdag, 12 september ‘18, 11u30
(UTC +13u = +11u tijdsverschil met BE(=UTC +2u)!)

Totaal trip:
Resultaten na 42u30’:
Afgelegde afstand: 190NM
Gemiddelde snelheid: 4,47 kn

Nadat we de onderwaterwereld uitgebreid afgesnorkeld hebben, ons avondmaal klaar staat en alles zeevast gezet & opgeborgen is, halen we het anker op. Om 16u verlaten we met een klein knoop stroom mee de ‘Honikulu’ pas van ‘Îles de Wallis’ buiten.
De nacht is heiig en het kleine sikkeltje maan (het is net nieuwe maan geweest) dat weinig bijlicht, blijft maar even. Enkele regendruppels zijn van de partij, gelukkig verdwijnen ze voor we er nat van worden!
De dag verloopt rustig en de tweede nacht wordt het zicht belemmerd door de heiige vochtige lucht.
Bij het opkomen van de zon gaat de vislijn uit voor de laatste mijlen voor aankomst. Al snel hangt er wat aan de haak en tijdens het inrollen zien we de geelvin tonijn aan de vislijn surfen op het wateroppervlak. Maar hij vindt een ontsnappingsroute of spuwt de haak uit... plots is onze beet weg! Jammer...
De lijn en haak worden gecontroleerd en weer uitgehangen. De volgende beet laat niet lang op zich wachten. Een skipjack tonijn van 70cm geeft ons dikke lekkere filets. De wind zakt in en de motor gaat aan.
Wanneer we de slachtbank hebben opgeruimd en de stukken tonijn verpakt hebben, passeert er een squall, die de kuip extra schoonspoelt. De hemel trekt open en de kegelvormig contouren van het buureiland ‘Tafahi’ doemen op aan de horizon.
Even later zien we ook ‘Niuatoputapu’ met spuitende fonteinen in de verte en een splash en nog en nog, voor, naast en achter ons, wat een verwelkomende show van walvissen!
De pas is moeilijk te zien, ook al staan er bakens. Het rif en het eiland is zwaar getroffen door de tsunami van 2009 (die ook Amerikaans Samoa trof!). We arriveren net na hoog water en met een kleine 0,4knopen stroom mee varen we de pas in.
In de lagoon zien we twee zeeschildpadden laten, ze zich meedrijven en steken meerdere malen hun kopje boven om even snel verschrikt weer onder te duiken als ze onze dame zien aankomen.
Voor het dorp droppen we het anker op 9m diepte.
De boordklok wordt weer een uurtje verder gezet.

Îles de Wallis

Zondag, 2 - maandag, 10 september ‘18
(UTC +12u = +10u tijdsverschil met BE(=UTC +2u)!)

Îles de Wallis (= ʻUvea’) is een Polynesisch eiland in de Zuidelijke Pacific, dat sinds 2003 behoort tot de Frans overzeese gemeenschap (collectivité d'outre-mer, or COM) van ‘Wallis & Futuna’(zustereiland Futuna ligt 150NM van Wallis). Deze eilanden zijn voor velen vrijwel onbekend.
Duizend jaar geleden ontdekt door reizende Tonganen voordat de Brit, Samuel Wallis,  in 1767 het eiland ontdekte. Franse missionarissen vestigden er zich in 1837, waardoor het een Frans protectoraat wordt in 1942. In 1888 worden Wallis & Futuna onder de administratie van Nieuw Caledonië geplaats en in 1961 worden ze een overzees territorium.

‘Îles de Wallis’ is 159km² groot en bevat het hoofdeiland ‘Uvéa’, tien kleinere vulkanische eilandjes (in het oostelijke deel van de lagoon), deze zijn allen omringd door een barrier rif met twaalf kleine motu’s (koraaleilanden). Het rif bevat vijf passen, maar de grote schepen kiezen de lagoon in te varen via de ‘Honikulu Pas’, de meest zuidelijke pas. ‘Uvéa’ is over het algemeen heuvelachtig, met een geleidelijke rijzende vulkaan  ‘Mt. Lulu Fakahega’ (145 meters). Er bevinden zich diverse verswater kratermeren.

Op maandagmorgen varen we naar het hoofdeiland ‘Uvéa’ en ankeren we voor de hoofdstad ‘Matāʻutu’. Meteen valt de grote kathedraal op die gebouwd is van blauwe vulkanisch gesteente, met daarnaast het Koninklijk Paleis, waarop de Wallisiaanse & Franse vlaggen wapperen. Wallis is een koninkrijk dat wordt bestuurd door een koning met zijn premier & ministers. Aan de overkant van het paleis, naast het water, bevindt zich de fale ‘Fono’, dit is de ontmoetingsplaats van alle chiefs (= burgemeesters/eilandafgevaardigden) van de eilanden.

We dinghieën naar het grote dok, waar de douane zijn gevestigd. Het onthaal is vriendelijk en al snel worden de nodige documenten ingevuld met de mededeling dat we bezoekend plezierjacht nummer ‘23’ van het jaar zijn. Ja, veel toeristen (enkel bereikbaar met vluchten vanuit Nieuw Caledonië) of bezoekende jachten komen hier niet, het ligt een beetje buiten de gebruikelijke route, zeg maar. Zoals jullie reeds weten, vinden we zulke plaatsjes net leuk en willen we deze bezoeken, indien mogelijk. We worden er wél vriendelijk op gewezen dat we geankerd zijn vlakbij de nieuwe ‘internet’ kabel! Oeps,... die staat nog niet aangeduid op onze kaart of in de baai... We waren reeds van plan om na het inklaren een rustigere & meer beschutte ankerplek te gaan opzoeken.
Bij de gendarmerie moeten we ons nog even aanmelden en worden onze paspoorten afgestempeld. We zijn vrij om ons te bewegen & de eilanden te exploreren en dat ‘gratis & voor niks’. Toch fijn dat onze zuidelijke buren zoveel overzeese prachtige eilanden hebben en gratis openstelt om ze te bezoeken. Daar kunnen andere landen nog wat van leren!
Bij het postkantoor zijn we verbaast over de hoge kosten voor een sim-kaart (5000CFP= 40€) en nog eens hetzelfde bedrag voor 4GB data. Dat is 80€ in totaal voor slechts 4GB! Dat is pure afzetterij! Dat is het voorrecht van enige provider te zijn en geen concurrerende goedkopere telefoon- & internetaanbieders te hebben. We houden het voor gezien en een meeluisterende Fransman wil ons helpen. Hij stelt ons voor om naar hem thuis te gaan, maar we zijn al blij met zijn hulp & informatie en kiezen voor een lift naar een pensionnetje waar we bij een drankje gratis gebruik mogen maken van hun internet. Hopelijk trekken we straks de stekker, of beter gezegd de ‘kabel’ er niet uit wanneer we anker op gaan en zetten we zo heel het eiland zonder internet! Hi, hi, hi,...

We verwachten eenzelfde mentaliteit, cultuur, openheid & vrijgevigheid zoals in Frans Polynesië. Het is hier tenslotte nog Polynesië & Frans. Onze Franse woordenschat wordt weer bovengehaald, aangezien het Wallisiens weer een andere Polynesische taal is die we niet machtig zijn en het Engels door slechts enkele gesproken wordt. Onze restanten Polynesische franken komen hier goed van pas, aangezien een ATM ontbreekt en de enige bank op het eiland hoge transactiekosten aanrekent voor het omwisselen van geld. In de twee grotere supermarkten kan je met je bankkaart/betaalpas afrekenen. Er zijn nog ettelijke kleine buurtwinkeltjes/magasins en allen verkopen ze de bekende ‘Franse baguette’. Wél een maatje kleiner en dubbel de prijs van in Frans Polynesië. In de koeling vind je lekkere Franse kazen. Het leven is hier prijzig, zoals in Frans Polynesië. De mensen zijn vriendelijk, maar terughoudend. Vooral de ‘blanke’ Fransen zoeken contact en bieden ons hulp aan.
Door de straten rijden 4x4’s waarmee de bewoners naar hun plantages rijden. Hier verbouwen ze taro, yam, maniok, broodvrucht, bananen  & kava. De kokosnootplantages werden in de jaren 1930 vernietigd door een soort kever, die ondertussen onder controle is. De aanwezige kokosnoten worden nu vooral gebruikt als voedsel voor de varkens & zwijnen, die een belangrijke voedselbron zijn. Verse groenten & fruit zijn zeldzaam in de supermarkt en de meeste zijn ingevoerd vanuit het buureiland Nieuw Zeeland. Medische zorg en onderwijs zijn gratis. Van de ongeveer 10000 inwoners, wonen & werken de meesten in Nieuw Caledonië of Frankrijk.
Bij ons bezoek arriveert het bevoorradingschip ‘Captain Wallis’. Bijna twee dagen ligt hij aan het dok en worden er vooral dingen afgeladen. De bewoners voeren weinig van hun voedsel of handgemaakte ‘tapa’ kleding uit.

Ondertussen hebben we ons dobberend huisje verlegd voor de eilanden ‘Île Fangalei & Île Luaniva’. De lagoon is hier prachtig en bij laag water kunnen we van eiland naar eiland lopen. Er komt geen einde aan het goudgele zandstrand! Uren kunnen we er rond wandelen, zo groot wordt het. Maar we houden het getij goed in de gaten, zodat we niet afgezonderd worden van ons Sensationtje en tijdig terug kunnen dinghieën naar Zensation. Zo blijven we op afzondering leven als ‘Robinsons’, genietend van onze privé-eilandjes en de idyllische omgeving. De enige bezoekers zijn kinderen in hun optimisten die een uitstapje maken met de zeilschool. Na enkele dagen dinghieën we de meer dan 1mijl naar het hoofdeiland voor wat proviand en een avondje uit eten. Bij de pizzeria scoren we niet alleen lekkere pizza’s, maar ook goed internet. De tocht terug houden we het niet droog met de windgolven die in de lagoon staan.
Na enige dagen komt er een bekende boot de lagoon binnen gevaren. Onze Nieuw Zeelandse vrienden van Margarita zijn reeds eerder op ‘Îles de Wallis’ geweest. Samen huren we een 4x4 voor twee dagen en maken we een eilandtoer.
Straatnamen zijn er niet, de enkele straten die het eiland bezit hebben een nummer! Op het hoogste punt van het eiland staat een Nonnenklooster. Hier krijgen we een panoramisch uitzicht over de lagoon, eilanden, rif & motu’s.
We bezoeken de overblijfselen van het ‘Talietumu’ fort uit 1450, daterend van de Tongaanse overheersers. Het zoetwater kratermeer ‘Lac Lalolalo’, is een spectaculair meer met steile kliffen van zo'n 30 meter hoog. Onderweg houden we halt bij enkele kerken. De ene al wat groter dan de andere. Opvallend is dat ‘moeder Maria’ overal groot aanwezig is en duidelijk de patroonheilige is hier. Het doet ons denken aan het bedevaartsoord ‘Lourdes’ (ook als zijn we er nog nooit geweest!). In een huis vinden we een verborgen lokaal restaurantje aan de lagoon. Aan uithangborden doen ze hier niet, elke woning kan een winkel of eethuis zijn. We krijgen een heerlijke lunch voorgeschoteld.
Voor en na de eilandtoer, stoppen we even op de parking van de Pizzeria en maken we van gebruik van het internet (dat ze duidelijk niet afsluiten tijdens sluitingstijd, lucky us!).
Ondertussen is er een snorkelzoektocht ingezet naar Captain’s zonnebril... deze is op een avond in het water gevallen, tijdens het ophangen van de bijboot. Het is Beryl van Margarita die hem vindt! Thanks Beryl.
Ook al genieten we van Wallis en haar eilanden en hadden we hier meer tijd gepland & willen besteden, kondigt ons vertrek zich vroeger aan dan verwacht. Een weervenster, dat hier niet snel voorkomt, om naar Tonga te varen, kondigt zich aan. Met tegenzin klaren we uit op vrijdag, om maandagnamiddag te vertrekken. (Zo makkelijk zijn de Wallisianen & Franse ambtenaren, kom maar voor het weekend, indien je in het weekend of op maandag wil vertrekken, zonder buiten de werktijden kosten of wat dan ook.)
Op zaterdagavond & zondagmorgen liggen er massa’s plastiek zakken in de supermarkt SEM, allen gevuld met een andere bloemenkrans om te kopen & te dragen tijdens de zondagse kerkdienst(en). Toch is het stilletjes in het dorp op zondagmorgen, wanneer we nog even wat croissants, een baguette en gebraden kip gaan kopen voor tijdens onze tocht. Zelfs de grote kathedraal houdt haar deuren gesloten. Dus geen kerkdienst voor ons ;-)
We nemen afscheid van Margarita en verkassen weer naar onze eerste motu ‘Île Faioa’, waar we dichter bij de pas liggen. Een zeeschildpad, pijlstaartrog
 en barracuda zwemmen voorbij, terwijl ik op de punt de koraalbommen probeer te spotten in het heldere aquamarijn blauw-groene water.
Onverwacht treffen we SY Sombrio bij het eiland en houden we een potluck met Sandi & Ian ter afscheid. Zo kan ik Sandi nog de beloofde knipbeurt geven en meteen ook the Captain z’n coupe bijwerken.
De volgende dag vertrekken ze naar het hoofdeiland om in te klaren en zwaaien we ze uit. De laatste uren voor vertrek brengen we al snorkeld door, langs de uniek gevormde koraalbommen.

Extra info:
*vlag voering:
Officieel voert het gebied de vlag van Frankrijk
De niet-officiële vlag van Wallis en Futuna bestaat uit een rood veld met daarop een wit vierkant met een rood andreaskruis.

Trip Samoa: Upolu, Apia naar Îles de Wallis


Vrijdag, 31 augustus ‘18, 14u30 - zondag, 2 september ‘18, 14u (13u LT)
(UTC +12u = +10u tijdsverschil met BE(=UTC +2u)!)

Totaal trip:
Resultaten na 47u30’:
Afgelegde afstand: 290NM
Gemiddelde snelheid: 6,13 kn

Zensation vaart de Marina & baai van ‘Apia’ in ‘Upolu’ uit. Het log zit vast en de windmeter wil niet meewerken. The Captain duikt de bilge in en maakt het log schoon en even later draait het wieltje.
De zeilen klapperen en de wind zakt in, nu en dan helpt de motor. Na een lawaaierige nacht van klapperende zeilen, zijn we blij dat we de spinnaker kunnen zetten tot de zon ondergaat. De wind neemt toe en het voor- & grootzeil worden uitgevlinderd & -geboomd, een bulletalie houdt de bewegende giek wat stabiel. De golven zijn een beetje rommelig en hebben invloed op de zeilvoering.
De volgende ochtend hangt the Captain de vislijn uit. Ik lig nog te slapen, wanneer hij me roept: ‘beet’!
Met slaperige ogen haal ik de nodige materialen te voorschijn en even later ligt er een knappe Mahi Mahi van 120cm in de kuip. We zijn weer blij met dit lekker visje.
Tegen 14u varen we, met 0,8kn stroom tegen, de ‘Honikulu’ pas van ‘Îles de Wallis’ binnen. Meteen worden we verblindt door de lagoon met haar verschillende tinten blauw en eilandjes, met het groene hoger gelegen  hoofdeiland. Het is zondag, dus geen ambtenaar die werkt vandaag. We zoeken beschutting voor wind & deining en ankeren voor het idyllische eiland ‘Île Faioa’ met prachtig zandstrand.
We draaien de klok een uurtje terug en genieten net zoals de locals van een zondagse rustdag...

zondag 14 oktober 2018

Samoa: Sava'i & Upolu: Apia, deel III

Vrijdag, 17 - vrijdag, 31 augustus ‘18 (UTC +13u = +11u tijdsverschil met BE(=UTC +2u)!)

De eilanden van Samoa bieden weinig gunstige/beschutte ankerplaatsen en een cruiserspermit is verplicht om andere plekken dan ‘Apia’ in ‘Upolu’ te bezoeken. Het weer en de deining zijn op het moment niet gunstig en dus verkiezen we een uitstap met de ferry naar het grotere zustereiland ‘Sava’i’. Reeds om 5u30, nog voor de zon opkomt, gaan we gepakt & gezakt op pad. Na enkele honderden meters zien we een taxi rijden en houden hem tegen. Zo bereiken we voor 6u het busstation aan de fleemarket. De kraampjes zijn nog dicht, de eettentjes gaan één voor één open. We zoeken de bus richting ferrygebouw en stappen aan boord. Het is een dik uur rijden naar het ‘Mulifanua’ dok in west ‘Upolu’. Onderweg zien we het leven langzaam op gang komen. Varkens met hun biggen lopen over de wegen, de normale gang van zaken in ‘Samoa’. Bij de ferryterminal kopen we een enkeltje ‘Savai’i’ en ontbijten aan één van de eetstalletjes. Een half uurtje later kunnen we inschepen, het is een interessant schouwspel om de locals met hun goederen van & op de ferry te zien komen & gaan, nml.: palmbladeren gevlochten manden gevuld met: kokosnoten, taro, tarobladeren, enz... Onderin de ferry staan wagens en vrachtwagens. We zetten ons binnen voor een groot tv-scherm. Slechts 90 minuten later zetten we voet aan wal in het dorp ‘Salelologa’, in het zuidoosten van het eiland  ‘Sava’i’=´The Big Island´, het grootste eiland in de ‘Samoa archipel’. Dit eiland, van vulkanische oorsprong, is omringd door verlaten baaien, heldere lagunes en is rijk aan fauna en flora. 
Met een huurwagen proberen we op twee dagen zoveel mogelijk van het eiland in ons op te nemen. We starten in het zuidoosten en rijden in klokwijzerszin rond. Schattige kleurrijke verzorgde dorpjes glijden aan ons voorbij. Langs de weg zorgen ook hier planten voor een net opzicht. Vele kerken, de ene al wat groter dan de andere en vele fales, waar duidelijk mensen in wonen, met graven in voortuin waarop vaak de honden slapen, trekken onze aandacht. Het vuilnis bevindt zich op een verhoogd houten of gemetseld platform, zodat de loslopende kippen, varkens & honden er niet bij kunnen. 
Tijdens de eilandrondrit bezoeken we, aan de zuidkust, de vele kleine en grotere watervallen van de ‘Afu Aua watervallen’ (inkom= 5 WST/p.p. (= 1,50€)), zien we water de lucht inspuiten bij de ‘Alofaaga Blowholes’ (inkom= 5 WST/p.p.) met de grootste waterfonteinen ter wereld waar een local voor een extra ‘5 WST’ er een kokosnoot ingooit die de lucht wordt ingeblazen. De dame bij de inkom vertelt ons dat de man van een andere familie is en zo extra geld wil verdienen, maar dat we het ook zelf mogen doen bij de blowholes, die voor zijn afsluiting liggen. Onderweg laden we enkele kokosnoten in de wagen, maar we laten ze voor wat ze zijn, aangezien de grootste fontein zich op de man zijn terrein bevindt. 
Na een lunch bij het ‘Satuiatua Beach Fales Resort’ vervolgen we onze reis langs de mooie kustweg naar de noordwest punt waar we in de regen het mooie zandstrand van ‘Falealupo’ aanschouwen. Dit was de plek, tot enkele jaren geleden voor Samoa overstapte van datumgrens (zie vorige blogs), op aarde waar elke dag als laatste de zon onderging.
Aan de noordkust nemen we een kijkje bij de mogelijke ankerbaaien ‘Asua Bay’ & ‘Sāfune Bay’ en eentje nabij het dorp Āvao’. 
Bij ‘Regina Beach Fales’ boeken we een fale voor de nacht en worden we hartelijk verwelkomt door gastvrouw Lina met een verse kokosnoot en een bord fruit. De fales staan op zacht gras, langs een zandstrand met uitzicht op het turquoise water van de lagoon. Door het weer is het water te troebel om te snorkelen, maar dat houdt de zeeschildpadden niet tegen om regelmatig nieuwsgierig hun kopje boven water te steken en ons te begroeten. Deze keer hebben we een open fale (de andere zijn volboekt). De gevlochten palmbladeren luiken zorgen voor wat privacy. 
Ook in deze Beach fales heerst er weer een gezellige sfeer onder de gasten, zo ontmoeten we reizigers uit andere landen, voornamelijk Nieuw Zeeland & Australië (leuke contacten voor in de toekomst tijdens ons bezoek aan die landen). Het diner bestaat uit lokale gerechten en zelfs kreeft, heerlijk! 
De volgende ochtend vinden we rattenkeutels op het muggennet boven onze hoofden... We dachten al wat geristsel op het palmbladeren dak te horen! De buurman had ook bezoek en vindt een leeg pakje koekjes naast zijn bed.
Op dag twee, zit het weer ons niet mee, regenbuien wisselen elkaar af. Snorkelen zit er niet in. Na een heerlijk ontbijt, nemen we van iedereen afscheid. Dit is weer een fantastisch plekje en dat alles voor een klein prijsje (120 WST= 40€ voor slaapplaats, diner & lunch voor 2pers.)!
In de regen passeren we het ‘Saleaula lavaveld’, de meest dramatische geologische site, die ontstaan is door de uitbarsting van de vulkaan ‘Matavanu’ van 1905 tot 1911. 
Stoppen heeft geen zin in dit weer, jammer... zo kunnen we de overblijfselen van de kerk en het Maria-beeld dat gespaard bleef niet zien. 
In de namiddag arriveren we bij het autoverhuurbedrijf en worden we terug naar de ferryhaven gebracht, voor onze overtocht naar ‘Upolu’.
De overtocht verloopt snel, iedereen schuilt binnen voor de regen. 
We nemen een lokaal busje terug naar ‘Apia’ stad. Nog even een stop bij de ‘fleemarket’ voor een laatste pasbeurt van mijn ‘Samoaanse’ outfit. Het ziet er goed uit, nog enkele aanpassingen en dan is het klaar. 
Het is weer een fijn weerzien met onze dame en de cruisers in de haven. 
Er zijn veel bedrijven & hersteldiensten in ‘Apia’. In ‘Suwarrow’ heeft onze scanner/printer het plotseling begeven en ook de laptop heeft een specialist nodig, aangezien die plots niet meer oplaad. De man van dienst verklaart de printer voor ‘t schroot en zegt dat een nieuwe batterij de laptop weer zal doen opladen. Het type verkopen ze hier niet, dus dat wordt even online bestellen en via een vriend vanuit België meegebracht.
Ook de Flopperstopper gaat van boord... het hout zwelt op, de epoxylaag is gekwetst. Zo wordt Zensation met de dag lichter en komt er meer plaats vrij in de achterkajuiten, hi, hi, hi,...
We hebben het naar onze zin, toch wordt het vertrek uit Samoa voorbereid, maar het wordt overschaduwd door een drugsonderzoek dat uitgevoerd wordt door interpol! Alle boten in de ankerbaai van ‘Apia’ worden onderzocht en de crew mogen niet aan boord voor het onderzoeksteam met hen meegaat... En wat met de boten in de Marina? Het is een spannende dag en geruchten gaan de ronde. Ribs met officials en een drugshond varen aan & af naar de ankerbaai. Uiteindelijk wordt er een boot (Canadees: ‘Curiosity of London’) aan de ketting gelegd en de kapitein in de boeien geslagen... vangst: cocaïne, methadon & cannabis. Straf: levenslang! Al onze vrienden op de ankerplaats halen weer adem en ook wij zijn blij dat onze woonst niet binnenstebuiten wordt gekeerd voor iets wat we niet aan boord hebben. 
Na deze spannende belevenis hebben onze cruisersvrienden allen nood om stoom af te blazen en de laatste avond in schoonheid te eindigen met een diner in de havenbar/-restaurant ‘Edge’ en de opening bij te wonen van het kampioenschap ‘Siva’ (=vuurdansen). 
We hadden nog graag langer in het mooie paradijselijk Samoa gebleven en de ‘Fa’affafine’ Miss-verkiezingen (=derde gender) gezien, maar er is een weervenster om naar Wallis te varen.
We krijgen nog bezoek van een landgenoot die hier woont en reeds enkele malen ons getracht heeft te bezoeken, maar telkens voor een gesloten boot stond. Jammer dat we niet meer tijd hebben om met hem en zijn familie door te brengen. Benoît brengt ons zelfgemaakte soep (heeft een soepbedrijf) en kokosnoten als afscheid. Lekker!
De volgende ochtend klaren we uit, doen we de laatste boodschappen en haal ik mijn prachtig Samoaanse tweedelig kledingstuk (‘puletasi’) op en genieten we nog van een lunch van een vers oka & poké gerecht. Trossen los en bye bye ‘Samoa’.


Samoa is a laid-back paradise...a beautiful place...